Kandyliotika – Κανδυλιώτικα

ΜΝΗΜΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΛΑΡΔΙΚΟΥ

Ἔφυγε ἀπὸ τὴν ζωὴ στὶς 8-4-2026, ὁ Δημήτρης Λαρδίκος, δάσκαλος μὲ τὴν οὐσιαστικὴ σημασία τῆς λέξης. Γεννημένος τὸ 1937 στὴν Καντήλα Μαντινείας, σπούδασε  στὴν Παιδαγωγικὴ Ἀκαδημία Τριπόλεως,Πολιτικὲς Ἐπιστῆμες στὸ Πάντειο Πανεπιστήμιο καὶ μετεκπαιδεύθηκε στὴν Μαράσλειο Παιδαγωγικὴ Ἀκαδημία. Διετέλεσε διοικητικὸς ὑπάλληλος σὲ Γραφεῖα Ἐκπαίδευσης τῆς Πελοποννήσου καὶ ὑπηρέτησε τὴν δημόσια ἐκπαίδευση ὡς δάσκαλος καὶ διευθυντὴς σὲσχολεῖα τῆς Ἀττικῆς.

Ἡ τρίτη μεγάλη του ἀγάπη, μετὰ τὴν οἰκογένεια καὶ τὸ σχολεῖο, στάθηκε ἡ γενέτειρά του Καντήλα, στὴν καταγραφὴ τοῦ πολιτισμικοῦ πλούτου τῆς ὁποίας (ἰδίωμα, ἔθιμα, παραμύθια, μοιρολόγια, τοπωνύμια, παρωνύμια κ.λπ.) ἀφιέρωσε ἕνα σημαντικὸ τμῆμα τῆς ζωῆς του.

Ὑπῆρξε ἱδρυτικὸ μέλος τοῦ Συλλόγου τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἁπανταχοῦ Κανδυλιωτῶν «H Πρόοδος» καὶ  ἐπιμελήθηκε γιὰ 22 χρόνια τῆς τριμηνιαίας ἐκδόσεως τῆς τοπικῆς ἐφημερίδας Tα Κανδυλιώτικα.

Σὲ συνεργασία μὲ τὸν Χρίστο Δάλκο, συνέγραψε τὸ Λεξικό τοῦ γλωσσικοῦ ἰδιώματος τῆς Καντήλας (Κανδύλας) Μαντινείας, τὴν ἔκδοση τοῦ ὁποίου δυστυχῶς δὲν πρόλαβε νὰ δῇ, εὐτύχησε ὡστόσο νὰ λάβῃ τὴν ἱκανοποίηση τῆς βράβευσής του τὸ 2023, ἀπὸ τὴν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν.

Στὸν πρόλογο τοῦ Λεξικοῦ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖοεὐχόμαστε καὶ ἐλπίζουμε νὰ δῇ σύντομα τὸ φῶς τῆς δημοσιότητας, σημειώνονταν ἀπὸ τὸν ὑποφαινόμενο καὶ τὰ ἑξῆς:

«Πλήν τῆς κοινῆς ἀγάπης γιά τόν τόπο μας, μᾶς ἕνωσε εὐθύς ἐξ ἀρχῆς ἡ ἀγάπη καί ἡ μέριμνα γιά τήν ἑλληνική γλῶσσα, ὅπως, μάλιστα, ἔχει ἀποτυπωθῆ στήν συλλογική μνήμη τῶν ὁμιλητῶν τοῦ καντηλαίικου ἰδιώματος, οἱ ὁποῖοι, ἀκολουθῶντας τήν ἀδήριτη μοῖρα ὅλων τῶν ἐπί γῆς πραγμάτων, ἀπέρχονται σιγά σιγά ἀπό τήν ζωή […] Ἀπό τήν γνωριμία μας προέκυψε ἡ καταγραφή ἀπό τόν Δημήτρη Λαρδίκο τῶν λέξεων τοῦ ἰδιώματος, συνοδευόμενη ἀπό παραθέματα καί ἑρμηνεύματα, κάτι πού δέν θά ἦταν ὑπερβολή νά ποῦμε ὅτι ἀποτελεῖ μιά σημαντική συνεισφορά, ὄχι μόνο στήν γνώση τοῦ ἰδιώματος τῆς ἰδιαίτερής μας πατρίδας ἀλλά καί τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ἐν γένει (ἄς σημειωθῇ ὅτι πάνω ἀπό 500 ἑλληνικές λέξεις μαρτυροῦνται γιά πρώτη φορά ἐδῶ).

Ὡς ἐκ τούτου, δέν θά ἦταν ἐπίσης ὑπερβολή νά ποῦμε ὅτι τό 70% (ἴσως καί παραπάνω) τοῦ περιεχομένου τοῦ Λεξικοῦ ὀφείλεται στόν Δημήτρη Λαρδίκο…».

Ἐπὶ πλέον, οἱ ὀνοματολογικὲς σπουδὲς ὀφείλουν στὸν Δημήτρη Λαρδίκο τὰ «Ονοματολογικά Καντήλας (Κανδύλας) Μαντινείας», δημοσιευμένα στὸν 25ο τόμο τοῦ περιοδικοῦ Ονόματα (Ονοματολογικά Πελοποννήσου, Πρακτικά 8ου Πανελλήνιου Ονοματολογικού Συνεδρίου), 2024, σελ. 319-337, μιὰ καταγραφὴ οὐσιωδῶς «σωστική», μιᾶς καὶ τὸ πλούσιο αὐτὸ ὑλικὸ κινδύνευε, ὅπως τόσα καὶ τόσα πράγματα στὸν τόπο μας, νὰ περάσῃ στὴν λήθη.

Ὁ Δημήτρης Λαρδίκος ἔφυγε ἀπὸ κοντά μας ἔτσι ὅπως ἔζησε: ἥσυχα καὶ ταπεινά. Κι ἂν εἶναι κάτι ποὺ ἁπαλαίνει τὴν θλίψη μας γιὰ τὴν ἀπώλεια τοῦ συμπατριώτη, τοῦ ἀνθρώπου, τοῦ δάσκαλου, τοῦ συνεργάτη, τοῦ φίλου, εἶναι πώς -ὅπως τὸ θέλει ἡ εὐαγγελικὴ ρήση- ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται.

​​​​Χρίστος Δάλκος, 9-4-2026

1. Η Ακαδημία Αθηνών, στην πανηγυρική συνεδρία της τής 21 Δεκεμβρίου 2023, απένειμε, μεταξύ πολλών άλλων βραβείων, το Βραβείο του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωμάτων – Ι.Λ.Ν.Ε. της Ακαδημίας Αθηνών στους πατριώτες μας Δημήτριο Λαρδίκο και Χρίστο Δάλκο, για την ανέκδοτη μελέτη τους ΛΕΞΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΑΝΤΗΛΑΣ (ΚΑΝΔΥΛΑΣ) ΜΑΝΤΙΝΕΙΑΣ. Το Λεξικό, το οποίο έχει ολοκληρωθεί, αναμένεται να εκδοθεί.